مدیریت تاریخ کاشت؛ راهکاری برای کاهش خسارات ال‌نینو در مزارع خوزستان

یک عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان بر اهمیت مدیریت هوشمندانه زمان کاشت محصولات کشاورزی در مواجهه با پدیده ال‌نینو تاکید کرد. او پیشنهاد می‌کند که به جای تکیه بر تاریخ‌های ثابت تقویمی، کشاورزان از رویکرد «محدوده زمانی بهینه» برای کاشت استفاده کنند.

مدیریت تاریخ کاشت؛ راهکاری برای کاهش خسارات ال‌نینو در مزارع خوزستان

حسین کاظمی در یک دوره آموزشی درباره مدیریت زراعت گندم، با اشاره به پیش‌بینی‌های اقلیمی مبنی بر افزایش بارندگی‌ها در سال زراعی جاری به دلیل ال‌نینو، اظهار داشت که تعیین تاریخ‌های ثابت برای کاشت محصولاتی مانند کلزا و گندم، در شرایط تغییرات اقلیمی، ریسک تولید را بالا می‌برد.

وی راهبرد اصلی در این شرایط را استفاده از «محدوده زمانی بهینه کاشت» دانست و افزود: کشاورزان باید با رصد دقیق پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت هواشناسی، تاریخ نهایی کاشت را بر اساس میزان رطوبت خاک و احتمال بارش‌های آتی تنظیم کنند.

این پژوهشگر نسبت به خطرات کاشت پیش از بارندگی‌های شدید هشدار داد و توضیح داد: در خاک‌های سنگین و رسی که زهکشی ضعیفی دارند، بارش بلافاصله پس از کاشت می‌تواند به اشباع بستر بذر، کاهش اکسیژن خاک و تشکیل سله منجر شود. این وضعیت، آشیانه درصد سبز شدن را کاهش داده و استقرار بوته‌ها را نامنظم می‌کند. در چنین مواردی، توصیه اکید می‌شود که کاشت تا زمان عبور سامانه بارشی و رسیدن خاک به وضعیت مناسب، به تعویق افتد.

کاظمی در عین حال، نسبت به تاخیر بیش از حد در کاشت نیز هشدار داد و گفت: مدیریت پدیده ال‌نینو نباید به قیمت خروج از محدوده زمانی بهینه تمام شود. تاخیر زیاد در کاشت کلزا، علاوه بر کاهش عملکرد دانه و درصد روغن، گیاه را در مراحل حساس گلدهی و تشکیل خورجین با تنش گرمایی انتهای فصل مواجه می‌کند.

او افزود: در مورد گندم نیز، کاشت دیرهنگام باعث کاهش فرصت پنجه‌زنی و همزمانی مراحل حساس رشد با گرمای پایانی فصل می‌شود که مستقیماً وزن هزار دانه و عملکرد نهایی را کاهش می‌دهد.

وی بهترین راهبرد را «کاشت فرصت‌محور» دانست و توضیح داد: این به معنای آن است که پس از عبور سامانه‌های بارشی و تخلیه آب اضافی، عملیات کاشت باید در اولین فرصت ممکن انجام شود. این کار هم به حفظ سلامت گیاهچه در مراحل اولیه کمک می‌کند و هم از مواجهه مراحل حساس رشد محصول با تنش‌های حرارتی انتهای فصل جلوگیری می‌کند.

بر اساس اعلام اداره کل هواشناسی خوزستان، پدیده ال‌نینو از اواخر مهرماه امسال در استان فعال خواهد شد و هشدارهای لازم به دستگاه‌های مختلف برای انجام اقدامات پیشگیرانه جهت مهار سیلاب‌های احتمالی ابلاغ شده است.