پدیده اقلیمی «ال‌نینو» دیگر تنها یک اصطلاح هواشناسی نیست، بلکه می‌تواند با تغییر الگوهای بارش، جالبز بارندگی‌های رگباری و خطر روان‌آب و سیلاب، به یک چالش جدی برای شهر دزفول، کشاورزی، زیرساخت‌ها و حتی میراث تاریخی آن تبدیل شود. دزفول که سابقه سیلاب و آبگرفتگی را تجربه کرده، اکنون در آستانه فصلی قرار دارد که هر بارندگی شدید می‌تواند بخش‌های وسیعی از شهر را درگیر کند؛ از اراضی کشاورزی و باغ‌ها گرفته تا معابر شهری، تأسیسات، بناهای تاریخی و مسیرهای ارتباطی.
جهاد کشاورزی دزفول با توجه به هشدارهای ناپایداری‌های جوی، بر آمادگی بهره‌برداران تأکید کرده و شهرداری نیز پیش از آغاز فصل بارندگی، تجهیزات مدیریت بحران خود را بررسی و برای رفع نواقص احتمالی اقدام کرده است. اما سوال اصلی این است که آیا این آمادگی‌ها در تمام حوزه‌ها جدی، هماهنگ و عملیاتی هستند؟ مدیریت ال‌نینو نیازمند آمادگی پیش از بحران است، نه واکنش پس از وقوع آن. باید دید فرمانداری، شهرداری، جهاد کشاورزی، میراث فرهنگی و سایر دستگاه‌های مسئول چه برنامه‌ای برای سناریوهای احتمالی دارند و آیا نقاط آسیب‌پذیر شناسایی و چاره‌اندیشی شده‌اند یا خیر.
در ادامه به بررسی تمهیدات دستگاه‌های مختلف در برابر آثار احتمالی ال‌نینو می‌پردازیم تا میزان آمادگی دزفول برای یک فصل بارشی متفاوت مشخص شود.
آسیب‌پذیری ۹ هزار هکتار از اراضی کشاورزی
مدیر جهاد کشاورزی دزفول با اشاره به هشدارهای هواشناسی درباره ال‌نینو، از شناسایی ۲۲ هزار هکتار زمین حادثه‌خیز و بحران‌زا در شهرستان خبر داد که ۹ هزار هکتار آن مربوط به بخش کشاورزی است. بهروز قمرزاده با تأکید بر ضرورت آمادگی کشاورزان، باغداران، گلخانه‌داران و زنبورداران، از آنها خواست توصیه‌های کارشناسان را جدی بگیرند. وی افزود: ۴۳ نقطه خطرزا و آسیب‌پذیر جدید شناسایی شده و از تجربیات سیلاب‌های گذشته برای مدیریت پیامدهای احتمالی ال‌نینو استفاده می‌شود.
مدیر جهاد کشاورزی دزفول از برگزاری نشست‌های متعدد و اطلاع‌رسانی از طریق ۹ مرکز جهاد کشاورزی به بهره‌برداران خبر داد. قمرزاده با اشاره به تشکیل ستاد ال‌نینو در شهرستان، از هماهنگی‌های لازم برای مدیریت شرایط احتمالی سخن گفت و از دستگاه‌های مرتبط خواست کانال‌ها و مسیرهای انتقال آب را پاکسازی کنند. وی همچنین به کشاورزان توصیه کرد ادوات و ماشین‌آلات کشاورزی را در مکان‌های ایمن قرار دهند و گلخانه‌داران نسبت به استحکام سازه‌های خود اقدام کنند. قمرزاده بر حفاظت از دام و محصولات کشاورزی تأکید کرد و از دامداران خواست جایگاه‌ها را ایمن‌سازی و علوفه کافی ذخیره کنند. زنبورداران نیز باید برای محافظت از کندوها در برابر رطوبت و باد شدید تمهیدات لازم را بیندیشند. وی همچنین به انعقاد قرارداد بیمه محصولات کشاورزی اشاره کرد که برخی کشاورزان از آن برای کاهش خسارات احتمالی استفاده کرده‌اند.
هشدار به ساکنان بافت تاریخی دزفول
رئیس اداره میراث فرهنگی شهرستان دزفول نیز با توجه به پیش‌بینی‌های جوی و آغاز فصل بارندگی، از مالکان و ساکنان بناهای تاریخی و خانه‌های قدیمی بافت‌های تاریخی دزفول درخواست کرد تا با رویکردی پیشگیرانه، اقدامات لازم را برای حفظ این میراث انجام دهند. حمیدرضا خادم افزود: با توجه به حساسیت سازه‌های سنتی در برابر نفوذ رطوبت و بار مضاعف، ساکنان باید پیش از شدت یافتن بارش‌ها، نسبت به «سبک‌سازی بام» و حذف اشیاء اضافی یا سنگین از پشت‌بام اقدام کنند تا از فشار بیش از حد بر سازه‌های قدیمی جلوگیری شود.
به گفته وی، بازرسی دقیق مسیرهای انتقال آب و اطمینان از باز بودن آبروها، بررسی عایق‌کاری بام و در صورت نیاز اصلاح و تعمیرات آن، از دیگر اقدامات حیاتی برای جلوگیری از خسارات ساختاری و نفوذ رطوبت به ساختمان‌هاست. رئیس اداره میراث فرهنگی دزفول ضمن اعلام آمادگی کامل کارشناسان خود برای ارائه مشاوره، تأکید کرد: جلوگیری از خسارت بسیار آسان‌تر از جبران آن است؛ با دقت و پیش‌بینی از میراث تاریخی و خانه‌های خود محافظت کنیم.
آماده‌باش همه دستگاه‌ها در دزفول
سرپرست فرمانداری ویژه شهرستان دزفول نیز اظهار کرد: بر اساس اطلاعات سامانه‌های هواشناسی کشور، احتمال وقوع پدیده ال‌نینو با محوریت بارندگی ۸۵ درصد اعلام شده و احتمال تغییرات یا بروز خشکسالی بسیار پایین است. عزیز مرداس افزود: طبق نقشه‌های ماهواره‌ای مربوط به ال‌نینو، پیش‌بینی می‌شود بارش‌ها از اواخر مهر یا اوایل آبان آغاز شده و تا پایان فصل پاییز ادامه داشته باشند.
سرپرست فرمانداری ویژه دزفول با اشاره به احتمال بارش‌های سنگین در برخی مقاطع، عنوان کرد: بر اساس پیش‌بینی‌ها، احتمال وقوع بارش ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی‌متری در یک روز وجود دارد و به همین دلیل باید همه دستگاه‌های مرتبط از هم‌اکنون آمادگی لازم را داشته باشند. مرداس ادامه داد: ستاد بحران شهرستان دزفول تشکیل شده و بر اساس مصوبات این ستاد، امور آب شمال‌غرب خوزستان، راهداری، عشایر، شهرداری، شبکه آبیاری و آبفا موظف به آمادگی برای مدیریت شرایط ناشی از بارندگی‌ها هستند.
